تعريق بيش از حد يكي از مشكلاتي است كه به ظاهر كوچك و بي آزار است اما
انواع مشكلات و محدوديتهاي روحي و جسمي براي شخص ايجاد ميكند و شخص را به
انزوا ميكشاند.حدود 4 درصد مردم جهان و 20 درصد ساكنان آسيا با اين مشكل
مواجه هستند.
شايد خيلي از شما با كسي كه چنين مشكلي دارد، مواجه شده باشيد. تعريق بيش
از حد بر اعتماد به نفس و رابطه افراد بسيار تاثيرگذار است و بيان مشكلات
اين بيماري براي ديگران و حتي پزشكان معمولا مشكل است.
تعريق بيش از حد يك مشكل ژنتيكي است كه در آن شخص با تعريق زياد دست ها، پاها ، زيربغل و ... مواجه است.تعريق بيش از حد ربطي به هيجانات عاطفي ندارد، تنها به علت
مجموعهاي از تحريكات فيزيولوژيك، دست ها و پاها بسيار سرد و مرطوب شده و
به شدت عرق ميكنند.
گاهي عرق زير بغل به روي سينه جريان پيدا ميكند و لباس ها را خيس ميكند.
به همين علت اين افراد نميتوانند از رنگ ها و جنسهاي مختلف استفاده كنند.
براي كساني كه اين مشكل را دارند، افزايش تعريق در هر زماني رخ ميدهد، در
اتاق سرد، هنگام آرامش، استراحت و بدون هيچ استرس و هيجاني و حتي وقتي تنها
هستند و كتاب ميخوانند يا تلويزيون نگاه ميكنند.
تعريق مفرط ،تمام جنبه هاي زندگي شخص از روابط اجتماعي گرفته تا نوع شغل
انتخابي را تحت تاثير قرار ميدهد.افرادي كه اين مشكل را ندارند،
نميتوانند آن را درك كنند و پزشكان هم به اين بيماري اهميت زيادي
نميدهند، غافل از اينكه اين بيماري مشكلات زيادي براي مبتلايان فراهم
ميكند.
بهترين شاهد براي اين مسئله، عدم اطلاع بسياري از بيماران و حتي پزشكان از
تكنيكهاي جديد درماني آناست. يكي از اين تكنيكها يونتوفورزيس است.
يونها وارد ميشوند
يونتوفورز عبارت است از تحميل حركت يونها از روي غشاء بيولوژيك توسط جريان
الكتريكي با اهداف درماني. اين روش، جابهجا كردن يوني نيز ناميده ميشود.
هر چند مكانيسم تاثير يونتوفورز در كاهش تعريق به خوبي مشخص نيست، ولي طبق
يك نظريه، هيدروژن ناشي از هيدروليز آب كه بار مثبت دارد و در سمت منفي جمع
ميشود ، در مجاري غدد جمع شده و باعث تخريب مجاري ميشود و از اين طريق
ميزان تعريق را كاهش ميدهد. در نظريه ديگري احتمال مسدود شدن مجرا توسط يك
ذره باردار را به عنوان مكانيسم عمل ذكر كردهاند.
در يونتوفورز از جريان مستقيم استفاده ميشود و گروهي از محققان به دليل
ايجاد حس سوزش درد يا تحريكات پوستي مثل قرمزي، پيشنهاد ميكنند كه از
جريان متناوب استفاده شود.
اساس كار
براي يونتوفورز از يك ظرف كه از آب شير پر شده است و دو الكترود صفحهاي به آن وصل ميشود ،استفاده ميكنند.
بيمار ابتدا وسايل فلزي مثل انگشتر، النگو و ساعت را در ميآورد تا در حين
كار دچار سوختگي نشود، سپس كف دستها يا پاها را در ظرف قرار مي دهد.
دستگاه به منبع الكتريسيته وصل ميشود. جريان به تدريج افزايش مييابد و
وقتي به حدي رسيد كه بيمار احساس گزگز يا سوزن سوزن شدن كرد، جريان را ثابت
كرده و كمي هم از آن حد كمتر ميكنند يعني جريان به زير آستانه تحمل بيمار
برده ميشود.
طول درمان حدود 30 تا 40دقيقه در روز است كه البته بعد از 15 دقيقه قطب
مثبت و منفي تغيير ميكند تا هر دو اندام به طور مساوي در سمت منفي كه محل
تجمع يون هيدروژن است، قرار بگيرد.طول درمان به طور متوسط 6 تا 10 جلسه است
كه معمولا يك روز درميان برنامه ريزي ميشود.
آگهي
برخي محققان به گونهاي ديگر عمل مي كنند، در اين روش آنها تنها يك اندام
را در سمت منفي قرار ميدهند و اينكار را تا زماني كه ميزان تعريق به حد
طبيعي برسد، ادامه ميدهند؛ سپس اينكار را براي اندام ديگر نيز انجام مي
دهند.
در روش ديگر هر دو دست يا پا در يك جلسه به طور يكسان و همزمان در سمت منفي
قرار ميگيرد و چون ميزان تعريق هر دو اندام به طور يكسان و همزمان كاهش
مييابد، ديگر شك و ترديدي به وجود نميآيد.
براي تعريق شديد زير بغل هم اسفنج هايي وجود دارد كه بر اساس همين تكنيك
عمل ميكند ولي به دليل عوارض ناخواسته شديد مثل تحريك، قرمزي و سوختگي
چندان مورد استقبال قرار نگرفته و از سوي پزشكان توصيه نمي شود.
اگر فردي هم در دست ها و هم پاها دچار تعريق زياد است ميتواند به طور همزمان تحت درمان با يونتوفورز قرار گيرد .
استمداد از داروها
استفاده از يونتوفورز همراه با گليكوپرونيوم روش ديگر درماني است كه بسيار
در كاهش تعريق دست و پا موثر است.داروي گليكوپيرونيوم يك عامل كولينرژيك
است كه بلافاصله تعريق را كاهش ميدهد. اين روش به طور متوسط 33/7 روز براي
كف دست و 47/2 روز براي كف پا دوام دارد و تعداد كمي از بيماران بعد از
4تا 6 هفته نياز به تكرار درمان پيدا مي كنند.
دستگاه عليه تعريق
مشخصات اين دستگاه كه خيلي از مبتلايان را نجات داده به اين ترتيب است: يك
واحد برقي كه با باتري كار ميكند و به راحتي قابل حمل و نقل است. دست ها
يا پاها را داخل يك ظرف آب قرار ميدهيد، دو الكترود را داخل ظرف
ميگذاريد.متاسفانه اين دستگاه در حال حاضر در ايران به طور عمومي توزيع
نشده است و صرفا در چند مركز آموزشي وجود دارد ولي با توجه به مكانيسم ساده
و پرتابل بودن آن، درمان بسيار مناسبي است.
اول اگزما، دوم تعريق
در افرادي كه دچار اگزما هستند ابتدا بايد اگزما درمان شود، سپس ميتوان از
يونتوفورز استفاده كرد.وجود اگزما باعث مي شود بيمار نتواند يونتوفورز را
تحمل كند. هنگاميكه به كمك يونتوفورز ميزان تعريق به اندازه كافي كاهش
يافت، براي جلوگيري از برگشت آن بايد فرد طبق برنامه مشخصي هر چند هفته كه
بسته به شدت تعريق تعيين ميشود ،مراجعه كند و يك جلسه مورد مداوا قرار
گيرد.
خانمهاي باردار مراقب باشند
يونتوفورز يك روش بسيار كم عارضه است.تعداد كمي از بيماران از سوزش و گزگز
در ناحيه مورد مداوا شكايت دارند كه پس از چند روز خود به خود قطع
ميشود.خشكي بيش از حد پوست عارضه احتمالي ديگري است كه در صورت وقوع آن
درمان قطع مي شود و اين عارضه به خودي خود پس از مدتي بر طرف
ميشود.پوستهريزي يكي ديگر از عوارض اين روش است كه در برخي موارد ديده
ميشود.
توجه داشته باشيد اين روش براي خانمهاي باردار و كساني كه از ضربان ساز قلب استفاده ميكنند، ممنوع است.
نوعي ديگر
داروهاي زيادي وجود دارند كه اين بيماري را كنترل مي كنند. محلول كلريد
آلومينيوم در الكل اتيليك شايعترين داروي اين گروه است. اين محلول كه بايد
توسط پزشك تجويز شود، اولين گام درماني و اولين انتخاب براي تعريق مفرط
دست ها، زيربغل و پاها ست. گلوتارآلدئيد ماده موثر ديگري است ولي گاهي
عوارض جانبي شديدي ايجاد ميكند.
عوارض جانبي آن حساس شدن پا و تغيير رنگ پوست است. ولي خيلي از بيماران
نتايج مناسبي به دست ميآورند.قرص پروپرانولول يك درمان خوب براي تعريق
ناشي از استرس است. در خيلي از موارد تعريق فقط هنگام بروز استرس ظاهر
ميشود، ولي اين دارو براي مبتلايان به تعريق مفرط كه بر اثر استرس بيشتر
تحريك مي شوند، هم موثر است.در يك روش جديد به كمك سم بوتوليسم كه از كشنده
ترين سمهاي طبيعي شناخته شده است، تعريق درمان مي شود.در اين روش سم
رقيق شده مذكور را به زير بغل بيماران تزريق كرده و پس از دو هفته مقدار
تعريق افراد به 85 درصد كاهش مييابد و به ميزان طبيعي ميرسد. اين تزريق
بايد هر 3 تا 6 ماه تكرار شود. البته اين سم قيمت بسيار بالايي دارد.
موثرترين درمان تعريق مفرط و شديد از طريق يك عمل جراحي به نام سمپاتكتومي
يا قطع عصب سمپاتيك است. اما اين جراحي هم عوارض خاص خود را دارد.
حرف آخر
يونتوفورز يك روش كارا، ايمن و كوتاه مدت است كه به خوبي تحمل ميشود و مي
توان در خانه و بدون حضور پزشك نيز آن را انجام داد.هنگاميكه تعريق كف دست
و پا شديد است و به درمانهاي موضعي مثل استفاده از نمكهاي آلومينيوم
جواب نميدهد، مي توان به خوبي از اين روش استفاده كرد. در كارآيي اين روش
شكي وجود ندارد هر چند سازوكاري كه موجب كاهش تعريق ميشود، هنوز بخوبي
شناخته نشده است و در مورد آن اختلاف نظر وجود دارد.برخي معتقدند يونتوفورز
پس از استفاده از تركيبات آلومينيوم بايد به عنوان خط دوم درمان تعريق بيش
از حد مورد استفاده قرار گيرد. هر چند استفاده از سم بوتولينوم براي كاهش
تعريق به شدت مورد استقبال قرار گرفته است، اما باز هم توصيه ميشود قبل از
آن يونتوفورز با آب معمولي مورد استفاده قرار گيرد
احمد خسرو بگی بزچلوئی